Van gas naar kans
De bouwkeramische sector gebruikt jaarlijks ongeveer 225 miljoen m³ aardgas bij het droog- en bakproces van enorme aantallen bakstenen, dakpannen en tegels. De omzetting van hernieuwbare klei naar keramiek vereist hoge temperaturen en voor de vervanging van aardgas is dan ook vooral waterstof nodig. Voor de energietransitie is de Technology Roadmap Bouwkeramiek 2030 opgesteld, met concrete investeringsplannen in elektrificatie, waterstof en circulaire productieprocessen. De fabrieken kunnen relatief eenvoudig worden omgebouwd naar waterstof en hebben een constant energieverbruik. De sector kan juist daarom een aanjager zijn van de Nederlandse waterstofeconomie.
Energie-infrastructuur regio blijft achter
De meeste keramische fabrieken staan in Gelderland en Limburg, in landelijke gebieden langs de grote rivieren. Precies daar ontbreekt de aansluiting op de hoofdinfrastructuur die de transitie mogelijk maakt. Er zijn nog geen concrete plannen voor de aansluiting op waterstofnetten, netcongestie blokkeert elektrificatie en vergunningstrajecten voor eigen energieopwek duren jaren. Fabrikanten staan op wachtlijsten zonder zicht op een aansluitdatum. De facto staat verduurzaming daardoor stil. Intussen lopen de energiekosten op door volatiele gasprijzen en stijgende CO₂-heffingen. En wordt de concurrentiepositie nog verder gedrukt door CO₂-gerelateerde bouweisen. Dat put de financiële reserves uit die juist nodig zijn om te kunnen investeren in verduurzaming.
Geografische ligging benutten
De sector neemt zelf initiatief. In Gelderland werken zes fabrieken samen in Brick Valley. In Limburg bundelen keramische fabrieken hun vraag via CLEI en in het noorden van Nederland wordt gewerkt aan een lokaal waterstofnetwerk. Maar deze initiatieven kunnen alleen slagen in samenwerking met de overheid. De kansen zijn er. Veel keramische fabrieken liggen in de buurt van het waterstofhoofdnetwerk. Bijvoorbeeld in Limburg en bij de aftakking van het waterstofnetwerk richting het Ruhrgebied, bij Zevenaar. Samen met de nationale en regionale overheden kan de keramische sector in Nederland verduurzamen en een vliegwiel zijn voor de groene waterstofketen in Nederland.
Wat de sector nodig heeft:
- Versnelde aanleg van waterstof- en elektra-infrastructuur.
- Betaalbare netwerk- en energiekosten, vergelijkbaar met buurlanden.
- Financieringsmogelijkheden voor investeringen in elektrificatie, waterstof en CCS.
- Een sectorgerichte NPVI-Versnellingstafel Keramiek, waarin overheden, netbeheerders en de sector samen de transitie versnellen.